Διαχείριση φόβου

Στην πρώιμη βρεφική ηλικία, τα μωρά διαμορφώνουν έντονους δεσμούς αγάπης και εμπιστοσύνης με σημαντικά και γνώριμα πρόσωπα, ιδιαίτερα με τους γονείς. Μαθαίνουν να νιώθουν άνετα και ασφαλή με τον κόσμο που τα περιβάλλει. Εναποθέτοντας την ευημερία τους εξ ολοκλήρου στα χέρια κάποιου άλλου, έχουν λίγους φόβους. Τα πολύ μικρά μωρά μπορεί να τα αφήσουμε μόνα τους στο σκοτάδι, να τα ανεβάσουμε σε ψηλά μέρη, να τους δείξουμε μεγάλα ζώα ή μικρά έντομα και να τα αφήσουμε στα χέρια αγνώστων — δεν θα δείξουν κάποιο σημάδι φόβου.

Αργότερα, όμως, μεταξύ του έκτου και του όγδοου μήνα, τα περισσότερα μωρά γίνονται πολύ νευρικά όταν βλέπουν   άγνωστα άτομα. Το μωρό σας έχει εξοικειωθεί με τα λίγα πρόσωπα που βλέπει κάθε μέρα και έχει μάθει να τα ξεχωρίζει από άλλα.

Το είδος του φόβου που αισθάνεται ένα μωρό όταν βλέπει νέα  στον χώρο διαφέρει από παιδί σε παιδί. Ίσως προσέξετε μια μέρα ότι κρύβει το πρόσωπό του στο  στήθος σας όταν το παρουσιάζετε στον προϊστάμενό σας.

Ή, αντιθέτως, αισθάνεστε ντροπή όταν η πεθερά σας πάει να το αγκαλιάσει και το προηγουμένως αξιαγάπητο παιδί: σας βάζει μια δυνατή στριγκλιά τρόμου. Ακόμη και εσείς μπορεί να φανείτε σαν άγνωστος στο μωρό σας και να το κάνετε να κλάψει, αν αλλάξετε κάτι στην εμφάνισή σας. Ένα νέο κούρεμα, ένα ζευγάρι γυαλιά, το νέο μουστάκι ή μούσι ή και το ξύρισμα του μπαμπά, όλα αυτά μπορεί να προκαλέσουν έκρηξη του άγχους του αγνώστου.

Το κλειδί για να βοηθάμε τα μωρά να διαχειρίζονται το άγχος προς τους αγνώστους είναι να κατανοούμε τον φόβο τους και να τους παρέχουμε συναισθηματική υποστήριξη αντί για μια εκνευρισμένη επίπληξη. Τα μωρά είναι ακόμη πολύ μικρά για μαθήματα κουράγιου και αυτοπεποίθησης. Είναι σίγουρο πως δεν ενδιαφέρονται καθόλου να είναι ευγενικά σε αγνώστους οι οποίοι θέλουν να τα απομακρύνουν από την αγκαλιά της μαμάς τους. Έχουν ανάγκη να ξέρουν ότι μπορούν να προσκολληθούν πάνω σας και ότι δεν θα τα προδώσετε με το να επιμείνετε να καθίσουν στην αγκαλιά ενός «αγνώστου». Αγνοήστε οποιονδήποτε σας πει να μη δίνετε σημασία στον φόβο του παιδιού σας. Σε αυτήν την ηλικία, το καλύτερο που μπορείτε να κάνετε είναι να αφήσετε το μωρό σας να γνωρίσει πολλά νέα άτομα από την ασφάλεια της αγκαλιάς σας ή ακόμα και πίσω από τα πόδια σας. Όταν πλησιάζετε κάποιον που δεν γνωρίζει το παιδί σας, προσέξτε τη συμπεριφορά σας. Εάν νιώσετε ένταση, αν χρησιμοποιήσετε σιγανή ή σκληρή φωνή, ή εκδηλώσετε δυσαρέσκεια, το μωρό σας θα φοβηθεί αμέσως. Αντ' αυτού, διατηρήστε τη φωνή σας ήρεμη και καθησυχαστική. Χαμογελάστε. Όταν έχετε ηρεμία,  να επικοινωνείτε στο παιδί σας ότι η κατάσταση είναι ασφαλής και ότι o  νέος άνθρωπος που πλησιάζει είναι φιλικός.

Ο επόμενος φόβος που ίσως διαπιστώσετε, πηγάζει από το άγχος αποχωρισμού. Τα μωρά δεν μπορούν να κατανοήσουν ακόμα την έννοια της μονιμότητας. Για εκείνα, μόλις φύγετε από το οπτικό τους πεδίο, έχετε φύγει για πάντα. Γι' αυτό και από 10 μηνών το μωρό σας θα αρχίσει να κλαίει όταν φεύγετε από το δωμάτιο. Θα γραπωθεί από το πόδι σας, θα αρχίσει να τσιρίζει όταν πάτε να βγείτε από το σπίτι. Το μωρό σας φοβάται ότι δεν θα σας ξαναδεί.
Η επίγνωση ότι o φόβος τοι) αποχωρισμού είναι απόλυτα φυσιολογικός δεν τον καθιστά ευκολότερα αντιμετωπίσιμο. Ορισμένοι γονείς αποφεύγουν τις σκηνές με ουρλιαχτά επιλέγοντας να μην αφήνουν ποτέ τα παιδιά τους. Αυτό δεν είναι καθόλου πρακτικό για τους περισσότερους γονείς και παρεμποδίζει και την ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης του παιδιού. Παρόλο που τα περισσότερα παιδιά αρχίζουν να ξεπερνούν το άγχος του αποχωρισμού στους 18 μήνες, εσείς μπορείτε να διδάξετε στα παιδιά σας από τώρα ότι αυτός ο αποχωρισμός δεν είναι μόνιμος. 

Τα παιχνίδια αποχωρισμού μπορούν να βοηθήσουν σε αυτό. Όταν το   μωρό σας είναι ξύπνιο, πείτε «γεια σου», βγείτε από το δωμάτιο για λίγο  και μετά επιστρέψτε με χαμόγελο και αγκαλιά. Επαναλάβετέ το συχνά κατά τη διάρκεια της ημέρας, επεκτείνοντας κάθε φορά το χρονικό διάστημα που μένετε εκτός δωματίου. (Εάν το μωρό σας αρχίσει αμέσως να κλαίει, μόλις βγείτε από το δωμάτιο, προσπαθήστε να διατηρήσετε την  επαφή μέσω φωνής, μιλώντας τους για όσο διάστημα βρίσκεστε έξω από  το οπτικό του πεδίο. Παιχνίδια όπως το «κούκου... τζα» και το κρυφτό  είναι επίσης πολύ ευχάριστοι τρόποι για να διδάξετε την καθησυχαστική πραγματικότητα της μονιμότητας των αντικειμένων. Πιο δύσκολες, αλλά και διδακτικές, είναι οι σύντομες περίοδοι αποχωρισμού. Αφήστε το μωρό σας με κάποιον που εμπιστεύεστε (και είναι γνώριμο άτομο) όση ώρα εσείς κάνετε μερικούς γύρους το τετράγωνο ή τρέχετε για μια δουλειά. Χαμογελάστε και μαζί με αυτό υιοθετήστε μια αισιόδοξη στάση, τόσο όταν φεύγετε (παρά το κλάμα του παιδιού, που μπορεί να έχει πιαστεί από το πόδι σας) όσο και όταν επιστρέφετε.

Κάνοντάς το αυτό πολλές φορές την εβδομάδα, μαθαίνετε στο παιδί   σας ότι όντως θα επιστρέψετε και ότι o αποχωρισμός δεν είναι κάτι που  χρειάζεται να το φοβίζει.

Μετά τους 6 μήνες, τα μωρά είναι πιθανόν να αναπτύξουν φόβους από   πράγματα του περιβάλλοντός τους. Ο δυνατός θόρυβος μιας ηλεκτρικής σκούπας ή μιας βροντής ίσως τα φοβίσει. Μεγάλα ζώα, πυροτεχνήματα και κλόουν μπορεί επίσης να τα τρομάζουν. Αυτοί οι φόβοι οφείλονται στο άγνωστο, το απροσδόκητο και το ανεξέλεγκτο. Εάν το παιδί σας αναπτύξει Τέτοιους φόβους, προσπαθήστε να απευαισθητοποιήσετε αυτή την αντίδραση. Αν πρόκειται για την ηλεκτρική σκούπα, για παράδειγμα, αφήστε το παιδί να παίξει μαζί της και να τη γνωρίσει όταν είναι εκτός λειτουργίας. Δείξτε του τον διακόπτη με τον οποίο ανοίγει και κλείνει, και αφήστε το να σας δει να τη χειρίζεστε. Πάρτε το αγκαλιά σε μια απόσταση που θα το κάνει να αισθάνεται άνετα, ενώ κάΠ0Ιος άλλος ενεργοποιεί τη σκούπα για λίγο. Για την αντιμετώπιση του φόβου των σκυλιών, αφήστε το παιδί να δει μια ταινία ή διαβάστε του ένα βιβλίο σχετικά με ένα παιδί και τον αγαπημένο του σκύλο. Δώστε του ένα μαλακό λούτρινο σκυλάκι για να παίξει. Δείξτε του ένα πολύ μικρό σκυλάκι από μακριά. Σιγά σιγά, αφήστε το παιδί να αποφασίσει αν νιώθει άνετα με το να πλησιάσει το αντικείμενο του φόβου του.

Ο ρόλος του γονέα στην αντιμετώπιση του φόβου των παιδιών

• Σεβαστείτε τους φόβους του παιδιού σας. Το να περιμένετε από  το παιδί σας να είναι «δυνατό» απλώς του προκαλεί περισσότερο άγχος.
• Αναγνωρίστε τον φόβο του και δείξτε κατανόηση λέγοντας π.χ.: «Καταλαβαίνω ότι οι δυνατοί θόρυβοι μπορεί να είναι τρομακτικοί».
• Επιβραβεύστετο παιδί σας για κάθε προσπάθειά του να ξεπεράσει τον φόβο τοι), όσο μικρή κι αν είναι αυτή.
• Διαβεβαιώστε το παιδί σας πως θα το προστατεύετε και δεν θα πάθει κανένα κακό,
• Θυμηθείτε πως όλα τα παιδιά έχουν έναν έμφυτο φόβο για το άγνωστο και το ανεξέλεγκτο.

Αποφύγετε 

• Να υπερβάλετε στην υποστήριξή σας. Αν το παραχαϊδεύετε, τότε είναι πιθανό να υποψιαστεί πως πραγματικά  υπάρχει κάτι που πρέπει να φοβηθεί.
• Να του εισαγάγετε εσείς οι ίδιοι την έννοια του φόβου. Το να του πείτε «Μη φοβάσαι» μπορεί να καταστήσει τον  φόβο μια επιλογή που το παιδί δεν είχε καν σκεφτεί.
• Να αποκαλέσετε τους φόβους του παιδιού σας «ανόητους»! Είναι πολύ πραγματικοί και πολύ σημαντικοί για  το παιδί σας.
• Να το απειλήσετε με τιμωρία που βασίζεται σε κάποιον  φόβο του παιδιού σας. Το να πείτε για παράδειγμα «Αν  δεν καθίσεις φρόνιμα, θα σε αφήσω στο μαγαζί», δημιουργεί νέο φόβο εγκατάλειψης.
• Να περιμένετε από το παιδί σας να σκέφτεται όπως εσείς,  Το παιδί σας είναι άπειρο σε αυτόν τον κόσμο και δεν υπάρχει τρόπος να γνωρίζει ότι ένας ήχος σειρήνας δεν μπορεί να το  βλάψει.

Powered by Spell.gr